Przejdź do głównej treści Przejdź do wyszukiwarki WOKAMID Sp. z o.o.
fundusze unijne

O wodzie

Woda jest jednym z podstawowych elementów środowiska naturalnego - środowiska, w którym żyje człowiek. Zapewnia ona funkcjonowanie życia na Ziemi. Jest dominującym składnikiem tkanki roślinnej i zwierzęcej; środowiskiem, w którym zachodzą procesy biochemiczne w żywych organizmach; nośnikiem ciepła w przyrodzie, czynnikiem powodującym wrzenie i korozję skał. Woda rozpuszcza olbrzymie ilości różnych związków chemicznych, zwłaszcza soli występujących w górnych warstwach skorupy ziemskiej oraz przenosi je z jednego miejsca na drugie, ułatwia przebieg różnych reakcji chemicznych i procesów fizycznych. Z tego względu woda jest jednym z bardzo istotnych czynników decydujących o licznych przemianach na powierzchni Ziemi. Woda ożywia powierzchnię kuli ziemskiej zarówno pod względem fizycznym, chemicznym, jak i biologicznym.

Zasadniczym czynnikiem stanowiącym o przydatności wody naturalnej do określonego celu jest jej jakość (skład fizyczno-chemiczny i bakteriologiczny). Spośród wszystkich składników naturalnego środowiska woda jest najbardziej zanieczyszczona i najsilniej narażona na zanieczyszczenia, dlatego też zasoby wody nadającej się do celów spożywczych i gospodarczych na kuli ziemskiej gwałtownie maleją. Zachodzi więc pilna potrzeba ciągłego monitoringu stanu wód i otoczenie jej szczególną ochroną przed zanieczyszczeniem.

Woda jako bardzo dobry rozpuszczalnik zawiera prawie wszystkie substancje naturalne występujące w skorupie ziemskiej oraz substancje wytwarzane przez człowieka. W odróżnieniu od wód podziemnych, w kształtowaniu składu chemicznego wód powierzchniowych znacznie większą rolę odgrywają zanieczyszczenia antropogeniczne.

Kontrola jakości wód powierzchniowych i podziemnych ma na celu wykrycie ewentualnych źródeł jej zanieczyszczenia, a także określenie jej przydatności do celów konsumpcyjnych, potrzeb gospodarczych i przemysłowych. Zakres badania wody określany jest w zależności od jej przeznaczenia. Ze względu na wielką rozmaitość występujących w wodach zanieczyszczeń tylko w wyjątkowych przypadkach przeprowadza się pełną analizę wody, mającą na celu oznaczenie występujących w niej składników. Z zasady analizuje się wodę pod kątem oceny jej przydatności do określonych celów, oznaczając jedynie te składniki, które mogą być w danym przypadku niepożądane lub szkodliwe. Realizowane w ramach monitoringu badanie fizyczno-chemiczne wody polega na oznaczaniu szeregu cech fizycznych i podstawowego składu chemicznego.

Badanie jakości składu wód przeprowadza się zazwyczaj w kilku grupach wskaźnikowych. Do pierwszej grupy zalicza się: barwę, temperaturę, pH, mętność, zawiesinę, zapach, twardość oraz przewodność. W drugiej grupie znajdują się parametry związane z gospodarką tlenową w wodzie (tlen rozpuszczony, BZT5, ChZT). Trzecia grupa wskaźników dotyczy najczęściej analizy zawartości azotu organicznego, amoniaku, azotanów, fosforanów, detergentów, substancji ropopochodnych, metali ciężkich, chlorków, siarczanów i OWO. Osobną grupę stanowią parametry sanitarno-epidemiologiczne.

W odróżnieniu od wód powierzchniowych, wody podziemne charakteryzują się raczej stałym składem fizyczno-chemicznym, który zależy od rodzaju i budowy skał, z którymi się kontaktują; stopnia ich zwietrzenia i uziarnienia, prędkości ruchu wody podziemnej oraz stopnia kontaktu z wodami powierzchniowymi i opadowymi. Czynnikami decydującymi o rodzaju i ilości substancji znajdujących się w wodach podziemnych są: gazy występujące w wodzie, wartość pH i Eh wody, temperatura, ciśnienie, warunki krążenia wód w skałach oraz inne elementy środowiska hydrogeochemicznego. W ostatecznej ocenie wynoszenia pierwiastków należy uwzględnić formę ich występowania oraz podatność do sorpcji a także ilości wykorzystywane przez rośliny. Dla przykładu, azot występujący jako NH4+ łatwo ulega sorpcji i zatrzymywany jest przez minerały ilaste, a występujący jako NO3- jest intensywnie wymywany i wynoszony z wodami podziemnymi. Do tej grupy poza azotanami, należą: chlorki, bromki i siarczany. Średnią podatność na wymywanie i wynoszenie wykazują np. wapń, sód, magnez, stront, fluor, trudno wynoszone zaś są krzemionka, potas i fosfor (bardzo intensywnie pobierane przez roślinność) oraz jony metali ciężkich.

Oprócz wymienionych wyżej procesów hydrogeochemicznych wpływających na skład wód podziemnych istotne znaczenie mają również procesy fizyczne i biochemiczne tj.: utlenianie i redukcja, ługowanie strącanie, hydratacja i hydroliza, wietrzenie, sorpcja, desorpcja, wymiana jonowa, procesy membranowe, migracja oraz wspomniane procesy biochemiczne. Procesy biochemiczne zachodzą w całym przekroju pionowym, od powierzchniowych warstw gleby do najgłębszych poziomów środowiska skalnego. Mikroorganizmy uczestniczą w większości procesów utleniająco-redukujących głównie związków siarki, azotu, żelaza i manganu, w rozkładzie substancji organicznych oraz biotransformacji niektórych elementów śladowych, np. metylacji rtęci. Procesy te, współdecydując o migracji wodnej wielu pierwiastków oraz ich związków, wpływają na ostateczny skład chemiczny wód. W zależności od warunków tlenowych zachodzą procesy utleniania lub redukcji. W glebie oraz w strefie aeracji dominują procesy tlenowe, a rola ich maleje na rzecz procesów redukcji wraz z głębokością.

W wyniku przebiegających procesów jednostkowych wody podziemne są roztworem wodnym rozpuszczonych gazów i substancji stałych (występujących w postaci roztworów rzeczywistych, koloidalnych) a czasem także zawiesin. Ponadto mogą być obecne w nich mikroorganizmy oraz substancje organiczne.

Występujące w wodach substancje wg Samariny dzieli się na:

  • makroskładniki: Na+, K+, Ca2+, Mg2+, Cl-, SO42- i HCO3-;
  • składniki podrzędne: związki azotu, żelaza, glinu i substancje organiczne;
  • mikroskładniki - pierwiastki rzadkie, śladowe i promieniotwórcze.

 

Większość składników pochodzi z rozpuszczenia minerałów i ługowania środowiska skalnego oraz z biochemicznego rozkładu substancji organicznej.

 

Logo Unia Europejska

Kalendarium

Rok wcześniej Miesiąc wcześniej
Sierpień 2021
Miesiąc później Rok później
Pon Wt Śr Czw Pt Sb Nie
26 27 28 29 30 31 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31 1 2 3 4 5

Imieniny